Nieuwe standaard bestraling (19 maal) voor prostaat kanker?

Tussen 2007 en 2010 heeft het RCWest actief deelgenomen aan de wetenschappelijke studie naar de verkorte bestraling bij prostaatcarcinoom. Dit wordt ook wel hypofractionering genoemd. Dit betrof een Nederlands onderzoek, de zogenaamde Hypro-studie, onder leiding van Erasmus MC en Antonie van Leeuwenhoek ziekenhuis in samenwerking met andere Nederlandse ziekenhuizen. In totaal zijn er 820 patiënten behandeld binnen deze studie, waarvan helft met de gebruikelijke lange serie bestralingen (39x, 5x in de week, 7 weken) en de helft met "verkort"  traject (19x, 3x in de week, 7 weken.) Uitgangspunt van de studie was: een verbetering van de tumorcontrole en een gelijkwaardig percentage bijwerkingen en complicaties.

In de afgelopen jaar zijn er drie artikelen verschenen in het gerespecteerd tijdschrift Lancet Oncology. (derde artikel is op dit moment in de druk fase). In deze artikelen worden de bijwerkingen en complicaties beschreven als mede de tumorcontrole (PSA controle en ziektevrij 5 jaar na de behandeling).

De belangrijkste conclusie op dit moment is dat de tumor controle na 5 jaar even goed is, maar dat de bijwerkingen en complicaties bij de kortere serie bestraling (significant) vaker voorkomen en ernstiger kunnen zijn. ( 10% meer graad 3 (ernstige) bijwerkingen). Dit betreft mn de plasklachten en in mindere mate darmklachten.

De conclusie van de onderzoekers is dat voorzichtigheid geboden is met name bij de (oudere) patiënten die al vóór de bestraling belangrijke plasklachten hebben: zij lopen met name de risico op ernstige en lange bijwerkingen. Hoe aantrekkelijk het concept (de weken lange bezoeken aan de bestraling afdeling te beperken) ook mag lijken, het is niet voor iedereen toepasbaar.

Toch blijft het streven de behandelduur te bekorten. Om die reden doet het RCWest (MChaaglanden/Bronovo) mee aan nieuw onderzoek geïnitieerd door het Erasmus Mc en AMC. Hierbij worden patiënten of met 35 bestralingen (5 maal per week, 7 weken) of met 20 bestralingen (5 maal per week, 4 weken) en een inwendige bestraling behandeld. (Probach studie)

H.K. de Jager-Nowak, radiotherapeut oncoloog
P. Koper, radiotherapeut oncoloog

Lancet Oncol. 2015 Mar;16(3):274-83. doi: 10.1016/S1470-2045(14)70482-6. Epub 2015 Feb 3. Hypofractionated versus conventionally fractionated radiotherapy for patients with prostate cancer (HYPRO): acute toxicity results from a randomised non-inferiority phase 3 trial. Aluwini S, Pos F, Schimmel E, van Lin E, Krol S, van der Toorn PP, de Jager H, Dirkx M, Alemayehu WG, Heijmen B, Incrocci L.

Lancet Oncol. 2016 Mar 8. pii: S1470-2045(15)00567-7. doi: 10.1016/S1470-2045(15)00567-7. [Epub ahead of print]
Hypofractionated versus conventionally fractionated radiotherapy for patients with prostate cancer (HYPRO): late toxicity results from a randomised, non-inferiority, phase 3 trial. Aluwini S, Pos F, Schimmel E, Krol S, van der Toorn PP, de Jager H, Alemayehu WG, Heemsbergen W, Heijmen B, Incrocci L.